Önemli bir klasörü yanlışlıkla sildiniz, geri dönüşüm kutusunu boşalttınız ya da disk bir anda açılmaz oldu. İlk tepki genellikle panik ve internetten bulunan bir kurtarma programını hemen denemektir. Oysa veri kurtarmada ilk saatlerde yapılan her işlem sonucu doğrudan etkiler.
Silinen dosya aslında nereye gider?
Bir dosya silindiğinde çoğu zaman diskten hemen yok olmaz; işletim sistemi yalnızca o alanı “boş” olarak işaretler. Bu alana yeni veri yazılana kadar dosya kurtarılabilir. Bu yüzden en önemli kural, diske yeni veri yazılmasını önlemektir. Kullanmaya devam ettiğiniz her dakika, silinen dosyanın üzerine bir şey yazılma ihtimalini artırır.
İlk 24 saatte yapılacaklar
- Cihazı kullanmayı bırakın: Program kurmak, dosya indirmek, hatta tarayıcıda gezinmek bile silinen alanın üzerine yazabilir.
- Kurtarma programını aynı diske kurmayın; mümkünse diski çıkarıp başka bir bilgisayarda yalnız okunur şekilde inceleyin.
- Disk tıkırdıyor, çok yavaşladı ya da hiç görünmüyorsa tekrar tekrar açıp kapatmayın; fiziksel arıza büyüyebilir.
- Diski biçimlendirmeyin, “onar” ya da “disk denetimi” gibi işlemleri çalıştırmayın; bunlar kurtarılabilir izleri silebilir.
- Ne zaman, nasıl silindiğini ve dosyaların türünü not edin; teşhisi hızlandırır.
Hangi durumda ne beklemeli?
- Yanlışlıkla silme (klasik disk): Hızlı müdahalede çoğu zaman yüksek oranda kurtarılabilir.
- Biçimlendirme: Hızlı biçimlendirmede şans vardır; tam biçimlendirme ve üzerine yazma sonrası ihtimal düşer.
- Bozulan dosya sistemi: Disk sağlamsa veriler genellikle okunabilir.
- Fiziksel arıza: Arızanın türüne bağlıdır; uzman incelemesi gerekir.
SSD’lerde durum farklı
SSD’ler performans için silinen alanları kısa sürede temizleyebilir (TRIM). Bu nedenle SSD’lerde silinen dosyaların kurtarılma ihtimali klasik disklere göre daha düşüktür ve zaman daha da önemlidir. SSD’de veri kaybı yaşadığınızda cihazı kapatıp beklemek, kullanmaya devam etmekten iyidir.
Fiziksel arızalarda
Düşen laptop, sıvı teması ya da tıkırdayan disk gibi durumlarda yazılımla kurtarma denemesi diske zarar verebilir. Bu durumlarda diskin uzman bir servis tarafından incelenmesi gerekir. Sıvı temasında cihazı şarja takmayın ve açmaya çalışmayın.
Bulut senkronizasyonu yedek değildir
Dosyaları bir bulut klasörüyle eşitliyorsanız, sildiğiniz dosya genellikle buluttan da silinir. Çoğu hizmetin bir “çöp kutusu” ya da sürüm geçmişi vardır; ilk iş oraya bakın. Ancak eşitleme, gerçek bir yedeğin yerini tutmaz.
En iyi kurtarma: yedek
Hiçbir kurtarma yöntemi düzenli bir yedeğin yerini tutmaz. Kurtarma sonrasında mutlaka otomatik bir yedekleme düzeni kurun; böylece bir dahaki sefere “kurtarılabilir mi?” sorusu yerine yalnızca “hangi yedekten geri dönelim?” sorusu kalır.
Veri kaybı yaşadıysanız cihazı kullanmadan veri kurtarma hizmetimiz için bize ulaşın.